Ymchwiliad yn canfod methiant wrth ymgynghori ar bolisi cludiant ysgol

Fe wnaeth Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen‑y‑bont ar Ogwr gyhoeddi dogfen ymgynghori ar newid polisi cludiant ysgol. Yn dilyn hynny fe wnaethom dderbyn cwyn yn honni nad oedd y Cyngor wedi ystyried, yn y ddogfen, effaith y cynigion ar y Gymraeg, a hynny yn groes i’r hyn sydd yn ofynnol o dan safonau’r Gymraeg.

Yn ein hymchwiliad fe wnaethom ystyried cynnwys y ddogfen ymgynghori Teithio gan Ddysgwyr, a oedd yn amlinellu pump o gynigion posibl ar gyfer newid y polisi, ynghyd â’r cwestiynau a ofynnwyd drwy arolwg digidol, a’r dystiolaeth a’r dogfennau ychwanegol a ddarparwyd gan yr achwynydd a’r Cyngor.

Fel rhan o’r ymgynghoriad, roedd y Cyngor wedi cynnwys cwestiynau penodol yn gofyn am farn y cyhoedd ar effeithiau posibl y cynigion ar y Gymraeg. Nodwyd hefyd, fel rhan o’n hymchwiliad, fod Asesiad Effaith ar y Gymraeg wedi’i gwblhau gan y Cyngor ym mis Mawrth 2024.

Fodd bynnag, er bod yr asesiad wedi’i gwblhau cyn lansio’r ymgynghoriad, ni chafodd ei rannu gyda’r cyhoedd na’i gynnwys yn y ddogfen ymgynghori. O ganlyniad, ni chyflwynwyd ystyriaethau’r Cyngor o effeithiau posibl y cynigion ar y Gymraeg fel rhan o’r ymgynghoriad. Er bod y cyhoedd felly wedi cael cyfle i roi eu barn ar yr effeithiau posibl, nid oedd ganddynt wybodaeth ddigonol am asesiad y Cyngor ei hun i’w galluogi i ystyried y mater yn llawn ac ymateb yn ystyrlon i’r ymgynghoriad a’r cwestiynau a ofynnwyd.

Yn dilyn ein ymchwiliad fe wnaethom ddyfarnu fod y Cyngor wedi methu â chydymffurfio â safonau’r Gymraeg ac yn benodol safonau 91, 92 a 93.

Wrth gyhoeddi ein dyfarniad, rydym wedi nodi camau pellach y mae’n ofynnol i’r Cyngor eu cymryd er mwyn sicrhau gwelliant parhaus a chydymffurfiaeth gynaliadwy. Gallwch ddarllen yr adroddiad yn llawn yma. 

Cyhoeddir yr eitem newyddion hon er mwyn cyflawni'r cam gorfodi a osodwyd, dan adran 77(3)(c) o Fesur y Gymraeg, i roi cyhoeddusrwydd i fethiant y Cyngor i gydymffurfio ac i gyhoeddi adroddiad yr ymchwiliad.