Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Y Gymraeg mewn etholiadau – trefniadau wedi gwella

​Mae adroddiad gan Gomisiynydd y Gymraeg yn dod i’r casgliad bod defnydd o’r Gymraeg mewn trefniadau etholiad wedi gwella rhwng Etholiad Cyffredinol 2015 ac Etholiadau’r Cynulliad a Chomisiynwyr Heddlu a Throsedd 2016. Er hynny, dywed y Comisiynydd bod lle i wella o hyd, a bod profiad siaradwyr Cymraeg wedi bod yn llai ffafriol na phrofiad rhywun fyddai’n dymuno derbyn gwybodaeth yn Saesneg.

Cynhaliodd y Comisiynydd arolwg o argaeledd ac ansawdd gwybodaeth, ffurflenni a gwasanaethau etholiadol. Craffodd ar wefannau awdurdodau lleol, Gwasanaeth Digidol y Llywodraeth, y Comisiwn Etholiadol a gwefannau unigol Comisiynwyr Heddlu a Throsedd yng Nghymru. Gwiriodd hefyd y cyhoeddiadau llafar cyhoeddus a wnaed ar ganlyniadau’r etholiad ar draws etholaethau a rhanbarthau drwy gyfrwng darllediad BBC Cymru.

Mae’r adroddiad yn dilyn arolwg tebyg i ddefnydd o’r Gymraeg yn nhrefniadau Etholiad Cyffredinol 2015, a amlygodd bod llai o wybodaeth ar gael yn y Gymraeg nag yn y Saesneg.

Prif ganfyddiadau arolwg 2016 yw:

  • cynnydd yn yr ystod o ddogfennau ar gael yn Gymraeg
  • pob ffurflen gofrestru wedi eu cynhyrchu yn Gymraeg.
  • argaeledd a hygyrchedd y ffurflenni’n annigonol
  • dim gwybodaeth gyffredinol neu gyfarwyddiadau ar gael yn Gymraeg ar bob achlysur
  • anghysondeb wrth gyhoeddi canlyniadau etholiad yn ddwyieithog.

Wrth gyhoeddi’r adroddiad, dywedodd Comisiynydd y Gymraeg, Meri Huws:

“Mae pleidleisio a chymryd rhan mewn etholiadau yn rhan o’n hawliau sylfaenol fel dinasyddion ac yn rhywbeth sy’n berthnasol i bob un ohonom. Mae lefel yr ymholiadau a’r cwynion yr ydw i wedi eu derbyn gan y cyhoedd am wasanaethau Cymraeg mewn trefniadau etholiad yn brawf ei fod yn rhywbeth mae pobl yn teimlo’n gryf yn ei gylch.

“Wrth arolygu trefniadau Etholiad Cyffredinol 2015, fe ddaeth hi’n amlwg bod cryn wendidau yn y ffordd roedd y Gymraeg yn cael ei thrin.

“Mae’n galonogol bod y sefyllfa wedi gwella erbyn 2016, a bod yr holl ffurflenni’n bodoli yn y Gymraeg. Ond mae hi’n anfoddhaol bod disgwyl i rywun ddyfalbarhau a gwneud ymdrech arbennig er mwyn cael mynediad at y ffurflenni a gwybodaeth yn Gymraeg.

“Drwy gyhoeddi’r adroddiad nawr, disgwyliaf y bydd swyddogion cofrestru etholiadol yn talu sylw i’r argymhellion a gwella’r ddarpariaeth cyn yr etholiadau lleol ym mis Mai.”

Mewn ymateb i argymhellion y Comisiynydd yn ei hadroddiad ar drefniadau Etholiad Cyffredinol 2015, cyhoeddodd y Comisiwn Etholiadol dempledi sgriptiau enghreifftiol ar gyfer cyhoeddi canlyniadau yn y cyfnod yn arwain at etholiadau 2016. Mae arolwg y Comisiynydd yn dangos bod y drefn o gyhoeddi canlyniadau yn y ddwy iaith wedi gwella ar y cyfan erbyn 2016, ond bod rhai enghreifftiau lle cafodd y canlyniadau eu cyhoeddi’n llawn yn y Saesneg ac yna’u hailadrodd yn Gymraeg.

Ychwanegodd y Comisiynydd:

“Mae templedi sgript y Comisiwn Etholiadol yn rhoi arweiniad i swyddogion canlyniadau wrth iddynt fynd ati i gyhoeddi’r canlyniadau yn Gymraeg. Hyderaf y bydd dilyn y sgriptiau’n golygu na chaiff y Gymraeg ei thrin yn llai ffafriol na’r Saesneg wrth gyhoeddi canlyniadau etholiadau yn y dyfodol.”

Cliciwch yma i ddarllen yr adroddiad.

Trwy barhau i ddefnyddio’r wefan, rydych yn cytuno i ni osod nifer fechan o gwcis. Polisi cwcis

Cau