Anwybyddu Gorchmynion y Rhuban
Neidio i'r prif gynnwys

Cyfiawnder

 
Cyflwyniad i faes cyfiawnder
 
Mae gan bobl hawl i ddefnyddio’r Gymraeg yn y llys yng Nghymru ers cyflwyno Deddf Llysoedd Cymru 1942. Mae darnau eraill o ddeddfwriaeth yn cefnogi’r Gymraeg ym maes cyfiawnder, er enghraifft Deddf yr Iaith Gymraeg 1993 a sefydlodd y dylid trin y Gymraeg a’r Saesneg ar y sail eu bod yn gyfartal wrth weinyddu cyfiawnder yng Nghymru. Dan y ddeddf hon mabwysiadodd y Weinyddiaeth Gyfiawnder a Gwasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd ei Mawrhydi gynlluniau iaith, gan ymrwymo i drin y Gymraeg a’r Saesneg ar y sail eu bod yn gyfartal wrth gynnal busnes cyhoeddus a gweinyddu cyfiawnder yng Nghymru. Yn unol â Deddf Llywodraeth Cymru 2006 mae’r Cynulliad Cenedlaethol yn creu deddfwriaeth yn y Gymraeg a’r Saesneg ac mae testunau’r ddwy iaith yn gyfartal. Yn sgil Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011 mae dyletswydd ar heddluoedd Cymru a phum tribiwnlys i gydymffurfio â safonau’r Gymraeg.
 
Pam ei bod hi’n bwysig ystyried y Gymraeg yn y maes
 
Mae gan iaith rôl allweddol wrth weinyddu cyfiawnder yn deg ac effeithiol. Mae’r Comisiynydd yn credu ei fod yn angenrheidiol fod y drefn gyfiawnder a’r maes cyfreithiol yn gallu gweithredu yn Gymraeg, yn ogystal â Saesneg, er mwyn diogelu hawliau dinasyddion. Mae hyn yn golygu sicrhau bod digon o weithwyr yn y maes, gan gynnwys barnwyr, cyfreithwyr, heddlu, swyddogion prawf ac ynadon, yn medru’r Gymraeg. Mae hefyd yn golygu creu cyfleoedd i garcharorion Cymraeg ddefnyddio’r iaith er mwyn cynorthwyo i’w hadsefydlu’n effeithiol.
 
Ein gwaith diweddar yn y maes
 
Mae’r Comisiynydd wedi cynnal arolwg o hawliau a phrofiadau carcharorion sy’n siarad Cymraeg. Mae hefyd wedi ymateb i nifer o ymgynghoriadau sy’n ymwneud â chyfiawnder, er enghraifft cais am dystiolaeth gan y Comisiwn ar Gyfiawnder yng Nghymru (2018). Yn yr ymateb i’r cais hwnnw, trafodir y Gymraeg yn y llys a’r carchar, y proffesiwn cyfreithiol a gweithwyr ym maes cyfiawnder yn ogystal â datblygiadau technolegol.

Trwy barhau i ddefnyddio’r wefan, rydych yn cytuno i ni osod nifer fechan o gwcis. Polisi cwcis

Cau